Zamierzeniem naszych konferencji - od samego początku - była integracja środowiska akademickiego: matematyków, fizyków, biologów, informatyków, logików i metodologów. Nic dziwnego, że Krakowskie Konferencje Metodologiczne są przedsięwzięciem wykraczającym poza jedną instytucję i uczelnię - wśród organizatorów jest zarówno Instytut Informatyki UJ, jak i Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych przy PAT w Krakowie. W tym roku - wyjątkowo - konferencja odbywała się pod patronatem rektora AGH, prof. Mirosława Handke. Mówiąc o organizatorach, bynajmniej nie z obowiązku (!), należy wymienić też sponsora konferencji - OPTIMUS SA. Prezes Roman Kluska jest nie tylko biznesmenem z wyobraźnią, ale też... miłośnikiem filozofii.
Nieco żartując, można powiedzieć, iż stało się już tradycją, że tuż przed konferencjami krakowskimi nasi referenci odnoszą światowe sukcesy: w zeszłym roku był dr hab. Marian Mrozek (Instytut Informatyki UJ) oraz wzmianka o nim w Encyclopaedia Britannica; w tym roku w dyskusji "Sens i nonsens badań biologicznych", obok prof. Adama Łomnickiego, brało udział dwóch innych profesorów Instytutu Biologii środowiskowej UJ, January Weiner i Jan Kozłowski. To właśnie osiągnięciom badawczym prof. J. Weinera i prof. J. Kozłowskiego słynne czasopismo "Nature" (z 27 marca br.) poświęciło specjalny artykuł!
Nie dziwi przeto, że magnesem przyciągającym słuchaczy, zarówno znanych profesorów, jak i młodych asystentów i studentów z różnych zakątków Polski (Lublina, Gdańska, Olsztyna, Warszawy, Gliwic itd.), są wybitne indywidualności. Jak zwykle w czasie wystąpień prof. Andrzeja Staruszkiewicza (Instytut Fizyki UJ), tak i w tym roku podczas referatu "Kiedy nauka bredzi? (uwagi o interpretacjach mechaniki kwantowej)" zabrakło miejsca dla części publiczności (w mogącej pomieścić 240 osób auli AGH). Na szczęście na zewnątrz auli znajdował się wielki ekran, a organizatorzy postarali się o odpowiednie nagłośnienie. Podobnie było podczas dyskusji "Czas, dynamika, katastrofy" z udziałem ks. prof. Michała Hellera (Obserwatorium Watykańskie w Castel Gandolfo) oraz referatu ks. bpa prof. Józefa Życińskiego (Wydział Filozoficzny PAT w Krakowie) "Fikcja jako kryterium racjonalności i prawdy".
Niezwykle ciekawa była sesja przedpołudniowa 9 maja, dedykowana prof. Andrzejowi Pelczarowi z okazji 60. rocznicy urodzin. Prof. A. Pelczar to nie tylko były Rektor UJ, obecny Przewodniczący Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego - to także przyjaciel Krakowskich Konferencji Metodologicznych, w których czynnie uczestniczy (jako referent) od samego początku. W sesji dedykowanej prof. A. Pelczarowi szczególnie duże wrażenie na słuchaczach wywarł referat rektora Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. Romana Dudy (Instytut Matematyczny UWr.) "Matematyka a obrazy świata" oraz referat prof. Andrzeja Lasoty (Instytut Matematyki UJ i UŚ) "Sens filozoficzny twierdzeń matematycznych".
Konferencje, a zwłaszcza konferencje filozoficzne, nie powinny polegać na wygłaszaniu kolejnych referatów. Konferencje takie muszą być wydarzeniem - nie mogą przerodzić się w mówione... czasopismo naukowe! Stąd też podczas Krakowskich Konferencji Metodologicznych wielką wagę przywiązuje się do dyskusji. W tym roku wprowadziliśmy jeszcze inną, nowatorską formę: Mój najważniejszy problem". Jej uczestnicy przedstawiali nie rozwiązane przez nich problemy (natury filozoficzno-metodologicznej), "nagniotki filozoficzne", które od dawna nie dawały im spokoju. Inspiracją dla organizatorów (oczywiście przy zachowaniu należnych proporcji!) była tzw. lista problemów Hilberta. Przed kilkudziesięciu laty matematyk niemiecki, D. Hilbert, wystąpił z listą nie rozwiązanych problemów (o charakterze matematyczno-logicznym). Lista problemów Hilberta stała się sławna i wywarła wielki wpływ na rozwój matematyki. Prawdziwym zaskoczeniem była frekwencja podczas tej części obrad (działo się to pod koniec sesji popołudniowej 8 maja) - znów aula AGH nie mogła pomieścić wszystkich chętnych!
Oczywiście, w krótkim sprawozdaniu nie sposób omówić dokładnie IV Krakowskiej Konferencji Metodologicznej Sensy i nonsensy w nauce i filozofii. Zainteresowanych odsyłam na stronę WWW naszego Instytutu (http://www.ii.uj.edu.pl/), gdzie znajdą szczegółowy program konferencji. Już teraz nadchodzi czas, by myśleć o tematyce kolejnej konferencji. Organizatorzy byliby wdzięczni za nadsyłane propozycje i sugestie (adres e-mailowy: urbaniec@softlab.ii.uj.edu.pl).
Jacek Urbaniec